İstanbul Sözleşmesi Yaşatır

Tam adıyla “Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi” olan ve yaygın adıyla İstanbul Sözleşmesi olarak bilinen 30 sayfalık metni ilk kez okudum. 2011’de imzalanan, 2014 yılında ise yürürlüğe giren Sözleşme’nin neden uygulanmadığını anlamakta güçlük çekmiyorum çünkü aşağıda alıntıladığım bazı maddelerde açıkça görülüyor nedeni.

Öncelikli olarak Sözleşme’nin öne çıkan amaçlarına bakıldığında, şayet tam anlamıyla uygulanırsa birçok sorunun çözümüne ön ayak olabilecek maddeleri içerdiğini görebiliriz;

-          Kadınları her türlü şiddete karşı korumak ve kadına karşı şiddeti ve aile içi şiddeti önlemek, kovuşturmak ve ortadan kaldırmak;

-          Kadına karşı her türlü ayrımcılığın ortadan kaldırılmasına katkıda bulunmak ve kadınları güçlendirmek de dahil olmak üzere, kadınlarla erkekler arasında önemli ölçüde eşitliği yaygınlaştırmak;

-          Kadına karşı şiddet ve aile içi şiddetin tüm mağdurlarının korunması ve bunlara yardım edilmesi için kapsamlı bir çerçeve, politika ve tedbirler tasarlamak;

-          Kadına karşı şiddet ve aile içi şiddetin ortadan kaldırılması için kuruluşların ve kolluk kuvvetleri birimlerinin birbiriyle etkili bir biçimde işbirliği yapmalarına destek ve yardım sağlamak.

“Devletin yükümlülükleri ve titizlikle yapması gereken inceleme ve araştırmalar” başlığı altında yer alan ilk maddeye bakıldığında ise, Sözleşme’nin yürürlüğe neden gir(e)mediğinin açıklaması karşımıza çıkıyor aslında;

-          Taraflar kadınlara karşı herhangi bir şiddet eylemine girişmekten imtina edecek ve devlet yetkililerinin, görevlilerinin, organlarının, kurumlarının ve Devlet adına hareket eden diğer aktörlerin bu yükümlülüğe uygun bir biçimde hareket etmelerini temin edeceklerdir.

Kadına karşı her türlü şiddetin yayılması ve kadın-erkek arasında devam eden eşitsizlik sorununun istenen şekilde çözülmemesi, devletin uygun bir biçimde hareket etmemesinden kaynaklanıyor. Oysa söz konusu madde tam tersini istiyor devletten.

Dikkatimi çeken bir diğer bölüm ise eğitim. Bölümün ilk maddesinde eğitim içeriğine kadın-erkek eşitliği konularının dahil edilmesi gerektiği yazıyor;  

-          Taraflar, yerine göre, tüm eğitim seviyelerinde resmi müfredata, kadın erkek eşitliği, toplumsal klişelerden arındırılmış toplumsal cinsiyet rolleri, karşılıklı saygı, kişisel ilişkilerde çatışmaların şiddete başvurmadan çözüme kavuşturulması, kadınlara karşı toplumsal cinsiyete dayalı şiddet ve kişilik bütünlüğüne saygı gibi konuların, öğrencilerin zaman içinde değişen öğrenme kapasitelerine uyarlanmış bir biçimde dahil edilmesi için gerekli tedbirleri alacaklardır.

Kadın cinayetleri, tecavüz ve insanlık onuruna sığmayan daha birçok olay yaşandığında akla gelenlerin başında idam gelir mesela. İdama karşı biri olarak çözümün temelinin eğitimde olduğunu düşünenlerdenim. Aile başta olmak üzere okulda kazanılacak bilinçle nesillerin daha saygılı ve duyarlı olabileceği kanaatindeyim. Ancak yukarıdaki maddede istenenlerin mevcut eğitim sistemine entegre edilmesi zor görünüyor.

İstanbul Sözleşmesi ya da buna benzer başka bir sözleşmeye imza atılsa da burada önemli olan kadınlara duyulması gereken saygının tahmin edilenden fazla olması gerektiğidir. Buna inancı olmayan hiçbir devlete, hiçbir kuruma ya da hiçbir erkeğe ne desek de boş. Ama mücadelemiz her zaman olduğu gibi devam edecek.

Sözleşme’nin tamamına https://rm.coe.int/1680462545 linki üzerinden ulaşabilirsiniz.